Malzeme Seçiminin Tasarımdaki yeri

Malzeme seçimindeki temel amaç, verilen soruna ve duyulan ihtiyacı karsılamaya yönelik kurgulanan tasarımı elde edebilmek için belirlenen çalısma kosuları altında çalısabilecek en uygun ve olabildiğince en uzun ömürlü malzeme seçmektir. Bu seçimini gerçeklestirmek içinde tasarım prosesinin adımlarına ve döngüsüne hakim olmak gerekir. Kısaca bu tasarım proses adımlarından bahsedecek olursak;ihtiyacın fakına varılması, verilen sorun ve ihtiyacın net tanımı,problemin tanımlanması,bilgi toplama(arastırma), çözüm önerisini belirleme, tasarımı gerçeklestirmeye yönelik arastırma, sistemin tasarlanması, kalite kontrol, imalat. Bu süreçlerde aktif rol alan tasarımcı ihtiyaca, üründen beklenen özelliklere, çalısma ve üretim sartlarına göz önünde bulundurarak en uygun malzemeyi seçmelidir.
Tüm bu etmenlerin dısında tasarımcı kullanacağı malzemenin karakteristik özelliklerini, bulunabilirliğini(sağlanabilirliği), maliyetini ve ekonomisini de düsünmek zorundadır ve bu kosullarda karsılıklı bir dengenin kurulması sarttır.

Kalıpçılıkta Malzemelerin Bulunabilirliği

Bu etmen diğerlerine nazaran daha çabuk ve kolay karar verilebilecek bir yapıdadır. Kullanılacak malzeme tasarımı gerçeklestiren firmanın stoklarında varsa bu firmaya kolaylık sağmanın yanında birde ileride olası bir sorunda malzeme tedarikinde karsılasabilecek gecikmeler önlenir. Eğer malzeme stoklarda bulunmuyorsa firma piyasadan bunu tedarik edecektir. Bu noktada tasarımcı firma piyasayı tanımalı, malzeme alacağı firmaların minimum üretim miktarlarını ve malzeme teslim sürelerini bilmelidir. Diyelim ki istenilen çelik 5 tondur. Bunu teknik açıdan üretebilecek bir küçük çelik kurulusunun elindeki en küçük elektrik ark ocağı 25 ton kapasiteli ise anılan çelik için baska hiçbir siparis yok ise, çelik sirketi çelik sirketi 25 ton çeliği stoklarına geçirmeyi göze almayıp siparisi geri çevirebilir. Tasarımı yapılan parçanın bir bitirme programına (temrin programı) göre bitirilmesi gerekecektir. Bu bakımdan, yurt içinde teknik bakımdan üretilebilecek olan çeliğin siparisi kabul edilse bile teslim süresinin tasarımı yapıla parçanın tasarımına uyması gerekir. Buna güzel bir örnek dövme parçalardan verilebilir. Olağan çalısması içinde bir fabrikanın "üretim programı" vardır. Yeni alınacak siparisler, bu üretim programını aksatmayacak biçimde onun içine yerlestirilir; ya da parça is yapan küçük kurulusta belli bir sıralamaya sokulacaktır. Hangi durumda olursa olsun kendi çalısma kosullarına göre bir teslim süresi vereceklerdir. Dövme parçalarda büyüklüğe ve diğer islere bağlı olarak bu süre 3 ay ile 12 ay arasında değisebilir. Eğer teslim süresi kendi programımıza uymuyor ise çelik seçiminde bu da kısıtlayıcı bir etmen olacaktır(3). Ayrıca piyasada sıkça kullanılan diğer bir yöntem ise makine yapacak firmaların büyük hurdacılardan malzeme(örneğin sac) tedarik etmesi, malzeme paslı olmasının dısında yenisinden pek farkı bulunmamaktadır.

Saç Metal Kalıplarının Sınıflandırılması

KESME KALIPLARI
Kesme işlemleri, arzu edilen üretim şekli ve parçanın biçimine göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir.
1-Şerit malzemeden parçanın doğrudan kesilmesi;
a.Giyotin makaslarıyla kesme, b.Kalıplarla artıksız kesip ayırma, c.Ayırma zımbalarıyla kesip ayırma, d.Kesme zımbalarıyla delme.
2-Delme işlemleri; a.Koparma zımbalarıyla delme, b.Koparma kalıplama, c.Delme ve biçimlendirme kalıplama.
3-Çentik açma işlemleri; a.Yarı çentik açma, b.Çentik açma.
4-Ölçü ve kontrol işlemleri; a.Kesip düzeltme, b.Traşlama.
1.a- Giyotin Makaslarıyla Kesme: Kalıplama işlemi görecek şerit malzemeler ve doğrudan şerit malzemeden üretilecek düzgün kenarlı dikdörtgen, kare ve benzeri simetrik parçalar giyotin makaslarıyla kesilir
Giyotin makaslarıyla şerit malzeme veya parça üretimi, aşağıdaki amaçlar için yapılır.
1.Saç levhalardan veya rule saç levhadan şerit malzeme kesme, 2.Elle ilerletmeli kalıplar için kısa boylu şerit malzeme kesme, 3.Saç levhalardan kesilen şerit malzemelerden kare ve dikdörtgen çekme, bükme ve benzeri işlemlere tabi tutulacak parçaların doğrudan kesilmesi amaçlanır.
Kalıplarla Artıksız Kesip Ayırma: Şerit malzemeden artıksız veya çok az artık malzeme sarfiyatı ile parçaların kalıplarda üretilmesi işlemidir ..
Ayırma Zımbalarıyla Kesip Ayırma: Bu tip kalıplama işlemlerinde parça , şerit malzemeden doğrudan ayırma zımbasıyla ayrılmaktadır. Ölçü tamlığı istenmeyen ve artık malzeme sarfiyatının az olması gereken kalıplama işlemlerinde parçalar , şerit malzemeden ayırma zımbalarıyla ayrılır..